Projekt koncepcyjny parku rekreacyjnego z walorami historycznymi Szaniec Zachodni w Gdańsku
Adres:
Nowy Port Szaniec Zachodni, Gdańsk
Zamawiający:
Develia S.A.
Historia Szańca Zachodniego
W 1627 roku na miejscu rozebranej Karczmy Zachodniej w Nowym Porcie (tuż przy lewym brzegu Wisły) Rada Miasta Gdańska postanowiła wybudować Szaniec Zachodni. W 1639 roku szaniec zaopatrzono w dwa półbastiony. Umocnienie to
stanowiło integralną część i zarazem przyczółek leżącej po drugiej stronie rzeki Twierdzy Wisłoujście. Przyległy bezpośrednio do Wisły szaniec miał wymiary 250 na 160 m. W 1648 roku załogę stanowiło 150 osób w czasie pokoju i 300 – podczas wojny. Przez kolejne dwieście lat umocnienia sukcesywnie rozbudowywano i przebudowywano. W czasach napoleońskich twierdzy nadano nazwę Fort Montebello.
W XX wieku na terenie zlikwidowanego szańca wybudowano bazę paliwową, która przechodziła z rąk do rąk, ale od ponad 25 lat stała pusta. Właściciele PKN Orlen i Zarząd Portu Morskiego Gdańsk – zrzekli się terenu, który następnie stał się działką miejską.
Szaniec Zachodni w wyniku działalności przemysłowej uległ zanieczyszczeniu i wymaga dziś remediacji i rekultywacji.
Opis projektu
Projektowana przestrzeń parkowa ma być ogólnodostępna. Nowy park na Szańcu Zachodnim będzie miejscem łączącym historię z nowoczesnością. Będzie to przestrzeń rekreacyjna dla wszystkich mieszkańców, uwzględniająca potrzeby różnych grup społecznych.
Park stanie się również miejscem integracji i edukacji, a także oazą zieleni w sercu Nowego Portu
Elementy charakterystyczne projektu: wkomponowanie mebli miejskich i oświetlenia, które będzie swoich charakterem nawiązywać do portowego charakteru miejsca. Zabytkowy budynek po stacji paliw mógłby zostać przeznaczony na cele gastronomiczne (np. kawiarnię). Układ ścieżek odtworzone zostaną zgodnie z ich historycznym przebiegiem.
Z uwagi na duży obszar terenu możliwe jest również wprowadzenie małych kubatur. Wybrane fragmenty parku zostaną utwardzone, aby tym samym umożliwić organizację rozmaitych wydarzeń np. kin plenerowych. Na pozostałej części będzie dominować istniejący drzeowstan, byliny i łąki kwietne.
Przykładowe pomysły dla okolicznych mieszkańców
Organizowanie wydarzeń plenerowych:
- Koncerty, pikniki, festyny historyczne.
- Warsztaty edukacyjne dla dzieci i młodzieży.
- Zajęcia sportowe i rekreacyjne dla różnych grup wiekowych.
Utworzenie strefy animacji:
- Plac zabaw z animatorami.
- Gry planszowe i stolikowe dostępne dla wszystkich.
- Organizowanie zabaw mieszkańców.
Założenie ogródka społecznościowego:
- Mieszkańcy wspólnie dbają o rośliny i organizują warsztaty ogrodnicze.
- Miejsce spotkań i integracji.
Główne inspiracje koncepcji
Przywrócenie walorów historycznych:
- Odsłonięcie i wyeksponowanie fragmentów fortyfikacji
- Ustawienie tablic informacyjnych opisujących historię Szańca
- Zorganizowanie ścieżki edukacyjnej prezentującej znaczenie Szańca w kontekście historii Gdańska
Stworzenie nowoczesnego parku miejskiego:
- Zapewnienie różnorodnych funkcji rekreacyjnych dla mieszkańców w każdym wieku
- Posadzenie drzew i krzewów, tworząc zacienione strefy wypoczynku
- Wytyczenie ścieżek spacerowych i rowerowych
- Zainstalowanie elementów małej architektury (ławki, kosze na śmieci, stojaki na rowery)
Uwzględnienie potrzeb różnych grup społecznych:
- Plac zabaw i tereny rekreacyjne dla dzieci i młodzieży
- Miejsca spotkań i integracji dla mieszkańców (altany, ławki piknikowe)
- Miejsca kreatywne i odpoczynku dla osób starszych
Zagospodarowanie w sposób przyjazny dla środowiska:
- Wykorzystanie naturalnych materiałów (drewno, kamień)
- Ograniczenie betonowania powierzchni
- Posadzenie roślin miododajnych i krzewów owocowych
- Zastosowanie rozwiązań poprawiających retencję wody (np. ogrody deszczowe)
Główne założenia koncepcji
Stworzenie naturalnego parku, z zachowaną aktualną zielenią i zapewnioną małą retencją wód opadowych, bez „betonowych” ścieżek i nadmiernego urządzenia terenu, który stanowić może miejsce wytchnienia nad wodą. Dla podkreślenia historii Nowego Portu zaprojektowana została ścieżka edukacyjna. Teren zagospodarowany został z minimalną ingerencją w naturalne siedlisko ze ścieżkami w formie pomostów wyniesionych na gruncie. Minimalna ingerencja w istniejący drzewostan pozwoli zachować naturalny charakter terenu.
Założeniem jest odtworzenie naturalnego środowiska uzupełniając rodzimymi gatunkami roślin. W celu gospodarowania
wodą opadową powstaną ogrody deszczowe, które wzbogacą system małej retencji. Część rekreacyjna, tzn. place zabaw
zostały zlokalizowane blisko strefy wejściowej. Na ścieżkach pieszo-rowerowych zastosowane zostały nawierzchnie gliniasto-żwirowe, które są przepuszczalne dla wód opadowych. W strefach rekreacyjnych zastosowane zostały nawierzchnie bezpieczne dla dzieci wykonane ze zrębków drewnianych. Główny ciąg pieszy liczy 2,4 m szerokości. W miejscach połączeń i skrzyżowań ścieżek wprowadzone zostały wyoblenia w celu uniknięcia powstawania przedeptów. Przy wejściach zostały zlokalizowane stojaki rowerowe. Na całej długości ścieżek rozmieszczone są ławki.
Plan zagospodarowania terenu
Inspiracje
